کلیدهای گفتگو با کودکان و نوجوانان

کلیدهای گفتگو با کودکان و نوجوانان

انسان ها از نظر جسمی وروانی نیازهایی دارند، اگر از همان دوران کودکی، نیازهای جسمی و روانی افراد مورد توجه والدین قرار نگیرد، قطعا از نظر روحی وروانی دچار بحران هایی در زندگی خواهند شد.

دوران کودکی، دوران واقعا شگفت‌انگیزی در زندگی همه ما است. به عقیده محققان هفت سال اول زندگی هر انسانی تاثیرگذارترین سال‌های شکل‌گیری باورهای ذهنی وشخصیت افراد است.

بنا براین کودک هر آنچه را که از محیط اطراف خود دریافت می‌کند به عنوان حقیقت می‌پذیرد.

از این رو هر چیزی که از مادر، پدر یا اطرافیان خود یاد می‌گیرد واقعی و درست تصور می‌کند و به مرور زمان گفتارها و رفتارهای والدین  به شکل باور در ذهن او جای می گیرند.

ذهن کودک نمی‌تواند تفاوت بین دروغ و حقیقت را کشف کند، از این رو قبل از دوره‌ی نوجوانی، توانایی تشخیص بین درست و نادرست را ندارد و هر اتفاقی را به عنوان حقیقت می‌پذیرد.

اگر پدر و مادر، اطرافیان، کودک را دوست داشته باشند و در انجام کارها و فعالیت ها وی را تشویق نمایند، به احتمال زیاد به خوبی رشد کرده و عزت نفس و حس ارزشمندی در وی شکل می گیرد.

اما اگر پدر ومادر بیش از حد سختگیر باشند، نسبت به انجام کارهای خوب فرزند خود واکنش مثبتی نداشته باشند و از او قدردانی نکنند،در بزرگسالی مدام درپی ضعف ها و نقص هایش خواهد بود و احساس می کند کسی به وی توجه ندارد، خود را با دیگران مقایسه خواهدکرد. چنین فردی موقع انجام کارها، توانایی های خود را نمی بیند و خود را با هوش و با استعداد نمی داند در نتیجه در زندگی دچار شکست خواهد شد.

کلیدهای گفتگو با کودکان ونوجوانان

الگو های رفتاری درست والدین، موجب ایجاد حس اعتماد، حس ارزشمندی یا همان عزت نفس، اعتماد به نفس در کودک ونوجوان می شود و بر روی افکار واحساسات آنها تاثیر گذاشته و موفقیت شان را در زندگی تضمین می کند.

بیان تجربیات معلمی

طی سالها معلمی و بودن در کنار کودکان و نوجوانان، ارائه مشاوره به آنان و گفتگو با والدین و شنیدن داستان های شخصی افراد، مطالب زیادی را به عنوان تجربه کسب کرده ام.

آنچه امروز با عنوان یک  مشکل مشاهده می شود، عدم مهارت و آگاهی والدین در ارتباط موثر با فرزندان شان است.

زندگی امروزی باعث شده، خیلی زود تسلیم خواسته ی فرزندانمان  شویم.

هر روز که از خواب بیدار می شویم به خودمان می گوییم امروز روز دیگری است و مجددا همان رفتارهای دیروز را تکرار می کنیم  و در مقابل خواسته های غیر منطقی فرزندان تسلیم شده و قدرت نه گفتن به آنان را نداریم.

چگونه ارتباط درستی با فرزندان داشته باشیم؟

در هنگام گفتگو با والدین متوجه شده ام که به دلیل عدم مهارت کافی در ایجاد ارتباط صحیح با فرزندانشان، اغلب بین آنها جر وبحث صورت می گیرد.

والدین سعی می کنند بگویند نظر آنها درست است و کودک یا نوجوان هم متکی به افکار خودش است و آن را درست می داند.

موضوعی که می تواند کمک کننده باشد و مشکل را حل کند را درکتاب معلومه که میتونی بهتر بشی آورده ام.

در هنگام بروز مشکل برای لحظاتی خود را به جای فرد مقابل قرار دهید. یعنی اگر با فرزندتان به مشکل بر خورده اید خود را جای او قرار بدهید و با خودتان فکر کنید الان کودک یا نوجوان هستید مثلا خسته  و یا بی حوصله اید و یا احساس تشنگی  می کنید و می خواهید مهم ترین فرد زندگی تان احساس شما را درک کند.

این روش و مهارت جدید می تواند کمک بزرگی برای والدین باشد و به طور چشمگیری از جرو بحث ها و دعواهای دائمی بین شما و فرزندتان پیشگیری نماید.

با پذیرش احساسات فرزندان، بهتر می توانید با آنها ارتباط برقرار کنید و گفتگو نمایید.

معمولا وقتی فرزندتان مطلبی را به زبان می آورد که مورد پذیرش شما نیست چه واکنشی از خود نشان می دهید؟

 

کلیدهای گفتگو با کودکان ونوجوانان

اغلب دیده ام والدین بلافاصله بر افروخته شده و عصبانی می شوند و همان روش های ناکارامد قدیمی را به کار می گیرند.

مثلا وقتی فرزندتان از مهمانی جشن تولدش اظهار نارضایتی می کند و آن را خسته کننده می داند؛ در حالیکه شما کلی تلاش کرده اید تا همه چیز خوب و عالی پیش برود واکنش شما در این مورد چه می باشد؟

آن را رد می کنید و احساس او را نادیده می گیرید و یا با او گفتگو می کنید تا دلیل خستگی و کسل بودن او را بدانید.

خیلی از اوقات کلمات و واژه هایی را که به زبان می آوریم به آنها فکر نمی کنیم و این بی توجهی باعث بوجود آوردن احساس بد در طرف مقابل می شود.

برای شما یک مثال می آورم تا به اهمیت موضوع فکر کنید.

تصور کنید در محل کار خود مسئولیت انجام کاری را بر عهده شما گذاشته اند و انتظار دارند تا پایان وقت اداری آن کار را به خوبی انجام دهید.

شما فورا تصمیم می گیرید کارتان را شروع کنید یک دفعه چند موضوع پیش بینی نشده شما را درگیر می کنید طوری که نمی توانید کار را به موقع انجام دهید. آنقدر درگیر کارها شدید که حتی فرصت پیدا نکردید ناهار خود را میل کنید. در پایان ساعت کار، کارفرمای  به سراغ تان آمده و کار را از شما می خواهد.

بلافاصله اتفاقاتی  که در طول روز افتاده و شما مجبور شدید آنها را در اولویت قرار دهید، بازگو می کنید.

اما کارفرما صحبت شما را قطع کرده و با عصبانیت، فریاد می زند برای من بهانه نیاور، برای چه حقوق می گیری؟ برای آنکه تمام روز روی صندلی بنشینی واستراحت کنی؟ یا با تلفن همراهت بازی کنی؟ و اجازه نمی دهد شما هم حرفتان را بزنید.

این برخورد و موضوع، ذهن شما را درگیر می کند بسیار ناراحت می شوید و موقع بازگشت به خانه یکی از دوستان خود را می بینید و جریان را برایش تعریف می کنید. دوست شما چند راهکار ارائه می دهد.

راهکارهایی که موقع بروز مشکل واتفاقات از طرف دوستان واطرافیان به ما ارائه می شود 

  • دلیلی برای ناراحتی وجود ندارد.
    • احتمالا در انجام کارهایت انها را اولویت بندی نمی کنی.
    • نظم کاری نداری و موجبات ناراحتی خودت را فراهم میکنی.
    • خودت را ناراحت نکن، برخورد کارفرما را از ذهنت بیرون بکش و به آن فکر نکن.
  • راهکار دوم: زندگی همینه همیشه بر وفق مراد ما نیست . باید یاد بگیری از مشکلات عبور کنی و تو بزرگتر از مشکلاتت باشی.
  • راهکار سوم: به نظر من فردا صبح به اتاق کارفرما برو و بهش بگو اشتباه کردم و کاری را که باید انجام میدادی را انجام بده.
  • راهکار چهارم: دوست عزیزمن، وقتی آدم زیر دست میشه، باید تحمل کنه. خیلی برایت ناراحت شدم. صداش از جای گرم ونرم در میاد جای تو نیست که ببینه چقدر سختی میکشی.
  • راهکار پنجم: به نظرم برایت خیلی سخت بوده که در مقابل چشم دیگر همکاران این طوری با تو برخورد کردند با آن همه تلاشی که در طول روز از خودت نشان دادی.

اغلب اطرافیان و دوستان در چنین مواقعی یا نصیحت می کنند و عقاید شخصی خودشان را بر زبان می آورند در حالیکه شنیدن این گفتگو ها کمکی به ما نمی کند چه بسا در بعضی از مواقع حال ما را نیز بدتر می کند.

اما زمانی که یک نفر به خوبی به حرف های ما گوش می دهد و احساس درونی ما را می فهمد :

  • به ما فرصت می دهد تا احساس درونی خودمان را برای او بازگو کنیم
  • درباره آنچه آزارمان داده حرف بزنیم احساس ناراحتی کمتری خواهیم داشت
  • بهتر می توانیم با احساسات خود کنار بیاییم.

این فرایند در مورد کودکان و نوجوانان هم همین گونه است.

آنها گوش شنوایی می خواهند و تمایل دارند ما با آنها همدلی کنیم و کنارشان باشیم.

اما معمولا کلمات وجملات همدلی ما به صورت طبیعی بر زبان مان جاری نمی شود.

اکثر ما طوری تربیت شده ایم که هر زمان احساسات مان را بر زبان آوردیم بلافاصله یا آن را انکار کردند و یا زبان نصیحت را گشودند و به حرف های ما اصلا گوش ندادند.

 کمک به کودکان ونوجوانان و کنار آمدن با احساسات آنها

  •  به صحبت هایشان با توجه کامل گوش کنید( منظور گوش دادن موثر )
  • وقتی صحبت می کنند از کلمه هایی مانند اوهوم ، فهمیدم، درسته و… استفاده کنید و نشان بدهید که احساسات آنها را درک کرده اید.
    • مثلا فرزند شما در مورد گم کردن یکی از وسایلش با شما حرف می زند واکنش والدین : راستی؟
    • اجازه گرفتم بروم آب بخورم وقتی برگشتم دیدم خودکارم گم شده، حتما کسی اونو برداشته. واکنش والدین: درسته!
    • این دفعه سومی هست که خودکار من را را دزدیده اند واکنش والدین : آره
    • فهمیدم چکار کنم از این به بعد هر وقت خواستم از کلاس بیرون بروم خودکارم را داخل جا مدادی ام می گذارم . واکنش والدین : چه خوب

در این روش برای او :

دلیل نیاوردیم،

او را نصیحت نکردیم

به او پیشنهاد ندادیم

به کسی بی احترامی نکردیم

تهمت نزدیم

سرانجام، خودش راه حلی را پیدا کرد.

گوش دادن به حرف های کودکان ونوجوانان به تخلیه احساسات انها کمک می کند و او این توانایی را پیدا می کند که برای مشکلاتش راه حلی پیدا کند.

امروزه مشکل کودکان ونوجوانان ما این است که آنها قادر نیستند ساده ترین مسائل خود را حل کنند و به محض مطرح کردن مشکلی که دارند والدین دخالت کرده و با ارائه راه حل های گوناگون تلاش می کنند ظاهرا از فرزندشان حمایت کرده و  حق او را از دیگران بگیرند.

لطفا در هنگام بروز مشکل اشتیاق حل مسائل اش را از او نگیرید.

اجازه بدهید خودش به حل مشکلش بپردازد.

به جای پند و اندرز اجازه بدهید احساساتش را با شما درمیان بگذارد.

کلیدهای گفتگو با کودکان ونوجوانان

گفت وشنودی که با فرزندم خواهم داشت

وقتی موضوعی کودکان ونوجوانان را آزار می دهد آنها به روشنی ما را از آن با خبر می کنند.

مثلا فرزند شما غرغر کنان وعصبانی از مدرسه به خانه می آید و می گوید امروز من رو به خاطر نداشتن شلوار ورزشی از تیم مدرسه بیرون کردند و مجبور شدم یک جا بنشینم و بچه ها را تماشا کنم این رفتار خیلی ناعادلانه بود.

در چنین مواقعی واکنش شما مادر و پدر چگونه خواهد بود؟ لطفا نظرات خود را برای ما بنویسید.

 

ادامه این مقاله را هفته اینده دنبال کنید.

 

در این رابطه کتاب “معلومه که میتونی بهتر بشی “ آگاهی زیادی را به کودکان و بزرگسالان می دهد می توانید  نسخه آنلاین را آن دانلود کنید و یا برای تهیه نسخه چاپی کتاب، آن را از طریق شماره تلفن ۸۰  ۲۹ ۰۵۷ ۰۹۲۲ سفارش دهید.

مشاور| سخنران | نویسنده | مدرس بهبود فردی و مهارت های ارتباطی | فعال در زمینه حقوق شهروندی

اینستاگرام مجموعه انسان 20

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۶۲۱

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *